| تبليغات | X |
مقدمه و سابقه:
ديري است كه برگزاري همايشهاي علمي در اكثر كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه جهان، شيوه اي متداول و مرسوم براي تسريع جريان توسعه علمي و هماهنگي ميان صاحبنظران علمي و حرفه اي در حوزه هاي مختلف محسوب مي شود. اينگونه نشستهاي علمي بعنوان رسانه اي موثر در جهت ايجاد ارتباطات اثربخش ميان نظريه پردازان و بهره برداران دانشهاي گوناگون، از نقشي بالقوه كليدي در تسهيل فرايند توسعه دانش بنيان جوامع، برخوردار هستند.
در كشور ما نيز چندي است كه الگوبرداري از اين تكنيك توسعه علمي، در اشكال و انحاء مختلف آغاز شده و گاه بصورتي افراطي و فارغ از تحليل اثربخشي و كارآمدي برگزاري چنين محافلي، تب برپايي همايشها علمي، بر پيكر نه چندان سلامت جامعه علمي كشورمان، سايه مي افكند. در اين ميان هم برخي فرصت طلبان مي كوشند تا از اوضاع نابسامان و سليقه اي برگزاري همايشهاي علمي، دستاوردهاي مادي و معنوي نامشروع و غيرقانوني كسب نمايند.
چالشها و تنگناها:
برخي از مهمترين كاستيها و نقائص برگزاري همايشهاي علمي نامناسب در كشور را مي توان بدين شرح برشمرد:
- برگزاري همايش براي برخي از اشخاص حقيقي و حقوقي، بصورت منبعي مطمئن جهت سودآوري و كسب درآمد تبديل شده است. گاه، مديران حرفه اي چنين محافلي، تنها با هدف بيشينه سازي سود خود حاضرند تا حد امكان از كيفيت و كميت اجزا و مولفه هاي يك همايش علمي بكاهند.
- بي ساماني در اين حوزه سبب شده تا تعرفه شركت در همايشهاي علمي از هيچ منطق يا مقررات مشخصي تبعيت نكرده و حتي بدون توجه به تعداد و قدرت حاميان مالي همايش، تنها به سليقه و تشخيص برگزاركنندگان همايشها بستگي داشته باشد.
- هيچ تضمين عيني براي اطمينان بخشي در مورد حصول دستاوردهاي موردانتظار همايش و تحقق اهداف از پيش تعيين شده اش وجود ندارد. بسياري از اين گردهمايي ها تنها براي رفع تكليف و بدون آنكه پايشي اوليه پيرامون اثربخشي و نتايج انها صورت پذيرند، برگزار مي شوند.
- وجود ارتباطات غيررسمي حاكم بر محافل علمي كشور نيز گاه سبب شده تا پذيرش يا رد مقالات پيشنهادي به اين همايشها، چندان بر اساس ملاكهاي معتبر علمي صورت نپذيرد.
- صرف نظر از آنكه كيفيت برخي از مقالات پذيرفته شده در اين همايشها (به دلايل فوق الذكر) از استانداردهاي حداقلي نيز برخوردار نيستند، نحوه ارائه شفاهي مقالات نيز عموما نامناسب و غيربهينه مي باشد. حتي گاهي مقالاتي كه ارزش علمي بالايي دارند بدليل ضعف نويسنده در ارائه حضوري مطالب، بسيار نامناسب و بي كيفيت جلوه مي كنند.
- از سوي ديگر بسياري از شركت كنندگان در اين همايشها نيز بويژه اگر از قاطبه كاركنان دولتي باشند، همتي براي بهره گيري هرچه بيشتر از محتواي همايشها مصروف نداشته و تنها به حفظ حداقل حضور فيزيكي براي دريافت گواهينامه شركت در همايش بسنده مي كنند.
- همچنين موازي كاري و اقدام به برگزاري همايشهاي تكراري، همپوشان و غيرضروري، از جمله ديگر آفات اين سيستم محسوب مي شود.
آثار و پيامدها:
آنچه بر اثر نقائص فعلي نظام برگزاري همايشهاي علمي كشور بر سر جامعه علمي و اجرايي ايران آمده را مي توان اينگونه شرح داد:
- كاهش شديد اعتماد صاحبنظران علمي و اجرايي به اثربخشي همايشهاي داخلي
- صرف هزينه هاي گزاف و معمولا از اعتبارات هزينه اي دولت براي برگزاري اين همايشها
- تبديل شدن چنين همايشهايي به كانالي جهت سوءاستفاده و ثروت اندوزي برخي فرصت طلبان
- اتلاف وقت ارزشمند بسياري از كارشناسان و مديران دولت و بخش خصوصي در اينگونه محافل
ريشه ها و دلايل:
شايد بتوان ريشه اصلي چنين چالشهايي را در ضعف نظام مديريت همايشهاي علمي كشور دانست. گرچه در وضعيت فعلي نيز تلاشهايي اندك و عموما ناموفق براي مديريت اين نظام از سوي نهادهاي مسئول صورت مي پذيرند اما ناكارآمدي چنين برنامه هايي سبب شده تا آثارو پيامدهاي پيش گفته عارض شوند. به نظر ميرسد دليل ريشه اي اين نابسامانيها را بايد در ضعف مديريت جامعه علمي كشور بر اين رسانه پرهزينه قلمداد كرد:
مدل پيشنهادي:
با هدف حل ريشه يا مشكلات بيان شده و نيز بمنظور ارتقاي اثربخشي و كارآمدي برگزاري همايشهاي علمي كشور، مدل جامع مديريت همايشهاي علمي بدين شرح پيشنهاد مي گردد:
الف) تشكيل "انجمن حمايت از شركت كنندگان در همايشهاي علمي" با ماهيت غيردولتي و به شكل يك سازمان مردم نهاد يا نهاد عمومي غيردولتي با عضويت نمايندگاني از:
- دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي كشور
- پژوهشگاه ها و موسسات تحقيقاتي فعال كشور
- خبرگان حرفه اي حوزه هاي مختلف از جمله چهره هاي ماندگار علوم گوناگون
- مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي
- معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري
- موسسات حرفه اي برگزاري همايشهاي علمي
- مديران و كارشناسان دستگاه هاي دولتي و شركتها بخش خصوصي
ب) تدوين و اجراي نظام تشخيص صلاحيت و رتبه بندي داوطلبين حقوقي برگزاري همايشهاي علمي بر اساس ملاكهاي تخصصي
ج) صدور مجوز برگزاري همايشهاي علمي و نيز تعيين تعرفه شركت در همايش توسط اين انجمن بر اساس درخواستهاي واصله و انطباق آنها با اولويت بندي هاي صورت گرفته و نيازسنجي هاي كارشناسي
د) نظارت دقيق بر كيفيت مراحل مختلف برگزاري همايش (شامل فراخوان مقالات، داوري، ارائه سخنرانيها، انتشار اسناد همايش و...)
ه) اعلام عمومي نتايج حاصل از ارزيابي ها در خبرنامه يا وبگاه تخصصي انجمن بهمراه انتشار "فهرست سياه" شامل اسامي موسسات خاطي از استانداردهاي تعيين شده و سخنرانان يا شركت كنندگان متخلف از مقررات ابلاغي
و) تشكيل و روزآمدسازي بانك اطلاعات همايشهاي علمي ايران و انتظار ان بمنظور بهره گيري پژوهشگران و محققان
مزايا و كاربردها:
اجراي چنين مدلي مي تواند ضمن ايجاد اطمينان از رعايت استانداردهاي حداقلي در برگزاري همايشهاي علمي، بسياري از هزينه هاي مشترك اينگونه محافل را نيز كاهش داده و در مجموع، همايشهاي بهره ورانه تر در جامعه علمي كشور ترتيب دهد. ايجاد ارتباط ميان ذينفعان مختلف همايشها از جمله موسسات برگزاركننده، حاميان مالي، مقاله دهندگان، شركت كنندگان و... نيز از اين طريق بسيار، سريعتر و موثرتر برقرار خواهد شد. ضمن آنكه زمينه هاي احتمالي سوءاستفاده فرصت طلبان نيز كاهش خواهد يافت.
نوشته های پیشین